Đấu thầu qua mạng là gì? Đây là hình thức lựa chọn nhà thầu được thực hiện trực tuyến trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia theo Luật Đấu thầu 2023. Phương thức đấu thầu điện tử giúp tối ưu chi phí, rút ngắn thời gian và tăng cường tính minh bạch. Bài viết dưới đây tổng hợp chi tiết ưu điểm, quy trình 6 bước chuẩn xác và căn cứ pháp lý mới nhất 2026.
Căn cứ theo khoản 9 Điều 4 và Điều 50 Luật Đấu thầu 2023 số 22/2023/QH15, kết hợp hướng dẫn thi hành tại Nghị định 24/2024/NĐ-CP và Thông tư 06/2024/TT-BKHĐT của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, toàn bộ hoạt động lựa chọn nhà thầu qua mạng được quản lý, đăng tải và vận hành tập trung trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia tại địa chỉ muasamcong.mpi.gov.vn.
Đấu thầu qua mạng là gì?
Căn cứ theo khoản 9 Điều 4 Luật Đấu thầu 2023, đấu thầu qua mạng là hoạt động đấu thầu được thực hiện thông qua Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Mọi quy trình từ đăng tải thông báo mời thầu, phát hành E-HSMT đến nộp E-HSDT đều được thực hiện trực tuyến.
Phương thức số hóa này thay thế hoàn toàn việc nộp hồ sơ giấy và gặp gỡ trực tiếp. Toàn bộ các khâu mở thầu, đánh giá hồ sơ và công khai kết quả trúng thầu đều diễn ra minh bạch trên nền tảng internet.
Phương thức đấu thầu trực tuyến giúp tự động hóa quá trình tiếp nhận dữ liệu, hạn chế tối đa sự can thiệp thủ công và nâng cao tính cạnh tranh công bằng. Đây là công cụ hữu hiệu hỗ trợ các cơ quan, đơn vị quản lý nguồn vốn ngân sách hiệu quả, đồng thời tạo môi trường kinh doanh bình đẳng cho cộng đồng doanh nghiệp trên cả nước.
Bên cạnh việc áp dụng cho các gói thầu rộng rãi, pháp luật hiện hành cũng quy định rõ các ngoại lệ cụ thể. Quý bạn đọc có thể tham khảo thêm danh mục các trường hợp không phải đấu thầu theo quy định pháp luật để xác định chính xác hình thức mua sắm phù hợp cho từng dự án.
Các ưu điểm nổi bật của đấu thầu qua mạng
Việc chuyển đổi từ đấu thầu truyền thống sang đấu thầu qua mạng mang lại nhiều chuyển biến tích cực trong hoạt động đầu tư công và mua sắm tài sản công. Dưới đây là những lợi thế nổi bật được ghi nhận trong thực tế:
- Tiết kiệm thời gian và chi phí: Doanh nghiệp không phải tốn ngân sách in ấn hàng trăm trang hồ sơ giấy, đóng cuốn niêm phong hay cử nhân sự di chuyển trực tiếp đến địa điểm mở thầu. Mọi thao tác nộp thầu đều diễn ra qua vài cú nhấp chuột.
- Công khai và minh bạch thông tin: Toàn bộ thông tin về gói thầu, hồ sơ mời thầu, thời điểm mở thầu và kết quả đánh giá đều được công bố công khai trên hệ thống, giúp các bên dễ dàng theo dõi và giám sát.
- Mở rộng phạm vi tiếp cận: Phá bỏ rào cản địa lý, tạo cơ hội cho mọi nhà thầu đủ năng lực trên toàn quốc tham gia cạnh tranh sòng phẳng, không bị hạn chế bởi khoảng cách khoảng cách địa phương.
- Phòng ngừa tiêu cực và bảo mật dữ liệu: Hồ sơ dự thầu được hệ thống mã hóa tự động ngay khi nộp và chỉ được giải mã sau thời điểm đóng thầu, triệt tiêu nguy cơ rò rỉ thông tin giá thầu hoặc thông đồng gian lận.
- Lưu trữ và tra cứu thuận tiện: Dữ liệu các phiên thầu được lưu trữ tập trung trên máy chủ quốc gia, phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra và đối soát hồ sơ một cách nhanh chóng, chuẩn xác.
Quy trình 6 bước đấu thầu qua mạng trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia
Căn cứ Điều 50 Luật Đấu thầu 2023, Nghị định 24/2024/NĐ-CP và Thông tư 06/2024/TT-BKHĐT, quy trình lựa chọn nhà thầu qua mạng được chuẩn hóa gồm 6 bước tuần tự trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia (muasamcong.mpi.gov.vn):
Bước 1: Đăng ký và xác thực tài khoản trên hệ thống
Bên mời thầu và nhà thầu bắt buộc phải đăng ký tài khoản tham gia hệ thống và được phê duyệt danh tính. Mỗi tổ chức cần trang bị chứng thư số chuyên dùng hoặc chữ ký số công cộng hợp lệ để thực hiện việc ký số các giao dịch điện tử, bảo đảm giá trị pháp lý cho mọi văn bản gửi lên hệ thống.
Bước 2: Soạn thảo và phát hành hồ sơ mời thầu điện tử (E-HSMT)
Bên mời thầu tạo lập thông báo mời thầu và hồ sơ mời thầu trực tiếp trên phân hệ e-Bidding theo các mẫu quy định tại Thông tư 06/2024/TT-BKHĐT. Sau khi cấp có thẩm quyền phê duyệt, hồ sơ được phát hành miễn phí trên cổng thông tin để mọi nhà thầu tự do tải về nghiên cứu.
Bước 3: Nhà thầu chuẩn bị và nộp hồ sơ dự thầu trực tuyến (E-HSDT)
Nhà thầu số hóa toàn bộ dữ liệu dự thầu, kê khai biểu mẫu trực tuyến, đính kèm chứng thư bảo lãnh điện tử và các tài liệu chứng minh năng lực. Nhà thầu tiến hành ký số và gửi hồ sơ lên hệ thống trước thời điểm đóng thầu quy định trong E-HSMT.
Bước 4: Mở thầu trực tuyến tự động
Đúng thời điểm đóng thầu, hệ thống tự động khóa cổng nhận hồ sơ và tiến hành mở thầu công khai trong thời hạn tối đa 02 giờ. Biên bản mở thầu điện tử gồm danh sách nhà thầu, giá dự thầu, bảo lãnh dự thầu và thời gian thực hiện gói thầu được đăng tải trực tiếp trên hệ thống để các bên cùng theo dõi.
Bước 5: Đánh giá hồ sơ dự thầu và thương thảo hợp đồng
Bên mời thầu hoặc tổ chuyên gia tiến hành đánh giá E-HSDT trên hệ thống dựa theo tiêu chuẩn đánh giá đã ban hành. Các nội dung làm rõ hồ sơ hoặc thương thảo hợp đồng (nếu có) đều được thực hiện thông qua chức năng gửi nhận công văn điện tử của cổng thông tin.
Bước 6: Phê duyệt kết quả và ký kết hợp đồng công khai
Chủ đầu tư ban hành quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu và công bố công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Sau khi hoàn tất thương thảo, các bên tiến hành ký kết hợp đồng và bên mời thầu đăng tải thông tin hợp đồng lên hệ thống theo quy định.
Điều kiện chuẩn bị và thành phần hồ sơ đấu thầu qua mạng
Để tham gia đấu thầu trực tuyến diễn ra suôn sẻ, nhà thầu cần chủ động chuẩn bị các điều kiện kỹ thuật và thành phần hồ sơ dự thầu điện tử (E-HSDT) theo đúng quy định:
Điều kiện kỹ thuật bắt buộc:
- Tài khoản nhà thầu đã được kích hoạt thành công trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.
- Chứng thư số (chữ ký số công cộng hoặc chuyên dùng) đang trong thời hạn hiệu lực để ký số hồ sơ.
- Chứng thư bảo lãnh dự thầu điện tử được cấp bởi tổ chức tín dụng có kết nối với hệ thống.
- Máy tính có kết nối internet ổn định và cấu hình trình duyệt tương thích với cổng thông tin điện tử.
Thành phần hồ sơ E-HSDT cơ bản:
- Đơn dự thầu điện tử được khởi tạo trực tiếp trên biểu mẫu của hệ thống.
- Bảo lãnh dự thầu điện tử hoặc giấy cam kết tín dụng hợp lệ.
- Hồ sơ năng lực tài chính, báo cáo kiểm toán và năng lực kinh nghiệm thực hiện hợp đồng tương tự.
- Đề xuất kỹ thuật, giải pháp thi công hoặc phương án cung cấp hàng hóa, dịch vụ.
- Đề xuất tài chính và bảng giá dự thầu chi tiết theo từng hạng mục công việc.
Đối với các gói thầu có quy mô lớn hoặc yêu cầu công nghệ phức tạp, nhà thầu có thể tìm hiểu thêm quy định về đấu thầu quốc tế để nắm bắt sự khác biệt về tiêu chí năng lực và ngôn ngữ hồ sơ.
So sánh đấu thầu qua mạng và đấu thầu truyền thống
Nhằm giúp các cơ quan, đơn vị và nhà thầu nắm rõ sự khác biệt giữa hai phương thức lựa chọn nhà thầu, bảng đối chiếu dưới đây tổng hợp các tiêu chí cốt lõi:
| Tiêu chí so sánh | Đấu thầu truyền thống | Đấu thầu qua mạng |
|---|---|---|
| Phát hành hồ sơ mời thầu | Phải mua bản in giấy trực tiếp tại cơ quan bên mời thầu, mất lệ phí mua hồ sơ. | Tải tệp tin E-HSMT miễn phí trực tiếp từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. |
| Chuẩn bị hồ sơ dự thầu | Soạn thảo và in ấn hàng loạt bản cứng, ký đóng dấu niêm phong thủ công. | Kê khai thông tin trên web form và đính kèm tệp điện tử có ký số xác thực. |
| Nộp hồ sơ dự thầu | Vận chuyển hồ sơ giấy đến tận nơi, tiềm ẩn rủi ro trễ giờ do giao thông, thời tiết. | Gửi hồ sơ trực tuyến bất kỳ lúc nào trước thời điểm đóng thầu có biên nhận điện tử. |
| Hình thức mở thầu | Tổ chức lễ mở thầu tập trung có đại diện các bên tham dự chứng kiến. | Hệ thống tự động giải mã và công khai biên bản mở thầu trực tiếp trên cổng. |
| Mức độ bảo mật | Phụ thuộc vào biện pháp niêm phong thùng thầu và sự cẩn trọng của con người. | Mã hóa dữ liệu theo thuật toán an ninh mạng, chống can thiệp sửa đổi trước giờ mở. |
| Phạm vi áp dụng 2026 | Chỉ áp dụng cho các gói thầu bí mật nhà nước hoặc trường hợp ngoại lệ theo luật. | Áp dụng bắt buộc cho đại đa số các gói thầu thuộc phạm vi điều chỉnh theo luật mới. |
Các văn bản pháp lý về đấu thầu qua mạng cần nắm rõ
Để triển khai công tác lựa chọn nhà thầu qua mạng đúng quy định, bên mời thầu và nhà thầu cần nghiên cứu kỹ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành sau đây:
- Luật Đấu thầu 2023 (số 22/2023/QH15): Văn bản pháp lý nền tảng quy định về thẩm quyền, trách nhiệm, nguyên tắc cạnh tranh và lộ trình bắt buộc áp dụng lựa chọn nhà thầu qua mạng tại Điều 50.
- Nghị định 24/2024/NĐ-CP của Chính phủ: Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu, hướng dẫn cụ thể phương pháp đánh giá hồ sơ, xử lý tình huống và quản lý hợp đồng trên môi trường điện tử.
- Thông tư 06/2024/TT-BKHĐT của Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Hướng dẫn chi tiết việc cung cấp, đăng tải thông tin về đấu thầu và mẫu hồ sơ đấu thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia đối với các gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa và dịch vụ phi tư vấn.
- Thông tư 07/2024/TT-BKHĐT của Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Quy định chi tiết về mẫu hồ sơ yêu cầu, báo cáo đánh giá và thẩm định trong quá trình lựa chọn nhà thầu trên hệ thống.
Câu hỏi thường gặp về đấu thầu qua mạng
Đấu thầu qua mạng có bắt buộc đối với mọi gói thầu không?
Theo quy định tại Điều 50 Luật Đấu thầu 2023, từ năm 2024 và đặc biệt từ ngày 01/01/2025, tất cả các gói thầu thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Đấu thầu đều bắt buộc phải tổ chức lựa chọn nhà thầu qua mạng trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, ngoại trừ trường hợp gói thầu bí mật nhà nước hoặc trường hợp bất khả kháng theo quy định của Chính phủ.
Tham gia đấu thầu qua mạng cần chuẩn bị những điều kiện gì?
Nhà thầu cần đăng ký tài khoản hợp lệ trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia (muasamcong.mpi.gov.vn), sở hữu chứng thư số còn hiệu lực để thực hiện ký số các văn bản điện tử và thiết lập liên kết với ngân hàng thương mại để phát hành bảo lãnh dự thầu điện tử.
Có được chỉnh sửa hoặc rút hồ sơ dự thầu sau khi đã nộp không?
Nhà thầu hoàn toàn có quyền chỉnh sửa, thay thế hoặc rút E-HSDT trước thời điểm đóng thầu quy định. Sau thời điểm đóng thầu, hệ thống sẽ tự động khóa và nhà thầu không thể can thiệp hay thay đổi bất kỳ nội dung nào trong hồ sơ đã gửi.
Nộp hồ sơ dự thầu muộn sau thời điểm đóng thầu có được chấp nhận không?
Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia vận hành hoàn toàn tự động theo đồng hồ chuẩn. Ngay khi đến thời điểm đóng thầu, hệ thống lập tức từ chối tiếp nhận mọi hồ sơ gửi đến dù chỉ chậm một giây, bảo đảm tính công bằng tuyệt đối cho các bên tham gia.
Đấu thầu qua mạng là giải pháp công nghệ tất yếu thúc đẩy tính minh bạch và hiệu quả kinh tế trong quản lý đầu tư công. Việc nắm chắc quy định pháp luật cùng quy trình thao tác giúp các đơn vị chủ động phòng tránh rủi ro kỹ thuật.
Liên Việt Education luôn sẵn sàng đồng hành tư vấn pháp lý giáo dục và hỗ trợ nghiệp vụ đấu thầu cho các cá nhân, cơ quan, doanh nghiệp trên toàn quốc.
