Nhiều cán bộ thắc mắc viên chức có được thi chuyên viên chính không. Do ngạch chuyên viên chính thuộc hệ thống công chức, viên chức cần nắm vững quy định pháp luật để thực hiện chuyển ngạch đúng quy trình. Bài viết dưới đây của Liên Việt sẽ giải đáp chi tiết các điều kiện mới từ 2026.
Giải thích các khái niệm và căn cứ pháp lý nền tảng
Để giải đáp câu hỏi “viên chức có được thi chuyên viên chính không”, trước tiên cần hiểu rõ các khái niệm về viên chức, công chức và ngạch chuyên viên chính.
- Viên chức: Là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm tại đơn vị sự nghiệp công lập (như trường học, bệnh viện). Cán bộ làm việc theo chế độ hợp đồng và hưởng lương từ quỹ tiền lương của đơn vị (Điều 1 Luật Viên chức 2025).
- Công chức: Công chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng, bổ nhiệm vào NGẠCH, chức vụ làm trong cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị (như Bộ, Sở, Phòng, UBND). Cán bộ thuộc biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước theo quy định (khoản 2 Điều 1 Luật Cán bộ, công chức).
- Chuyên viên chính: Là NGẠCH công chức có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cao trong cơ quan hành chính từ CẤP HUYỆN trở lên (khoản 1 Điều 6 Thông tư 02/2021/TT-BNV).
Xem thêm: Phân biệt cán bộ công chức viên chức đơn giản nhất
Viên chức có được thi chuyên viên chính không?
Căn cứ theo Luật Cán bộ, công chức 2025 và Luật Viên chức 2025, viên chức KHÔNG ĐƯỢC thi trực tiếp lên chuyên viên chính.
Lý giải vấn đề này như sau: Do ngạch chuyên viên chính thuộc hệ thống quản lý công chức, viên chức làm việc tại các đơn vị sự nghiệp công lập không thuộc đối tượng dự thi nâng ngạch này. Việc viên chức đăng ký thi nâng ngạch công chức trực tiếp từ ngạch viên chức là không đúng quy định pháp luật.
Viên chức có thể thi/xét nâng ngạch chức danh nghề nghiệp hạng II
Nếu tiếp tục công tác tại đơn vị sự nghiệp, viên chức có thể đăng ký thi hoặc xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp Hạng II. Đây là chức danh nghề nghiệp tương đương với ngạch chuyên viên chính trong hệ thống đơn vị sự nghiệp.
Căn cứ khoản 1 Điều 32 Nghị định 115/2020/NĐ-CP (sửa đổi tại Nghị định 85/2023/NĐ-CP), điều kiện đăng ký xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp viên chức bao gồm:
- Xếp loại chất lượng: Được xếp loại chất lượng hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên trong năm công tác liền kề trước năm dự xét.
- Phẩm chất và kỷ luật: Có phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp tốt. Viên chức không trong thời hạn xử lý kỷ luật hoặc chấp hành quy định liên quan.
- Năng lực chuyên môn: Có năng lực, trình độ chuyên môn để đảm nhận chức danh nghề nghiệp ở hạng cao hơn liền kề trong cùng lĩnh vực.
- Văn bằng và chứng chỉ: Đáp ứng yêu cầu về văn bằng, chứng chỉ theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp dự xét thăng hạng.
- Thời gian giữ hạng: Đáp ứng yêu cầu về thời gian công tác tối thiểu giữ chức danh nghề nghiệp hạng dưới liền kề theo quy định.
Như vậy, nếu tiếp tục làm tại đơn vị sự nghiệp mà không vào làm việc tại các cơ quan nhà nước, viên chức có được thi chuyên viên chính không? – Mặc dù không thể trực tiếp tham gia thi, viên chức vẫn có thể giữ chức danh nghề nghiệp hạng II (tương đương với ngạch chuyên viên chính).
Viên chức chuyển sang làm công chức để thi chuyên viên chính
Trường hợp muốn chuyển sang cơ quan hành chính nhà nước và đạt ngạch chuyên viên chính, viên chức bắt buộc phải chuyển sang hệ thống công chức.
- Hình thức 1 – Đăng ký dự tuyển công chức: Căn cứ Điều 20 Luật Cán bộ, công chức 2025 và Chương II Nghị định 170/2025/NĐ-CP, viên chức có thể tự do đăng ký dự tuyển qua các kỳ thi tuyển dụng công chức như mọi công dân. Điều kiện cụ thể quy định tại Điều 19 Luật Cán bộ, công chức 2025.
- Hình thức 2 – Chuyển trực tiếp từ viên chức sang công chức: Viên chức có đủ thâm niên và tiêu chuẩn được xét tiếp nhận sang công chức theo Nghị định 170/2025/NĐ-CP và Nghị định 138/2020/NĐ-CP (sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 116/2024/NĐ-CP).
Viên chức có được thi chuyên viên chính không? Sau khi hoàn thành thủ tục chuyển đổi và trở thành công chức, cán bộ mới chính thức đủ điều kiện đăng ký thi nâng ngạch chuyên viên chính.
Điều kiện chuyển từ viên chức sang công chức
Để đủ điều kiện thi chuyên viên chính, viên chức cần hoàn thành thủ tục tiếp nhận sang ngạch công chức. Căn cứ khoản 3 Điều 13 Nghị định 170/2025/NĐ-CP và Luật Cán bộ, công chức 2025, người đứng đầu cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét tiếp nhận dựa trên chỉ tiêu biên chế và vị trí việc làm.
- Thời gian công tác và đóng BHXH: Phải có đủ 05 năm công tác trở lên và có đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc theo đúng quy định pháp luật. Nếu không liên tục và chưa nhận trợ cấp một lần thì được cộng dồn thời gian.
- Phù hợp chuyên môn nghiệp vụ: Làm công việc có yêu cầu chuyên môn, nghiệp vụ phù hợp với công việc ở vị trí việc làm dự kiến tiếp nhận.
- Đủ điều kiện dự tuyển công chức: Đáp ứng đầy đủ các điều kiện đăng ký dự tuyển công chức quy định tại khoản 1 Điều 19 Luật Cán bộ, công chức 2025.
- Không thuộc các trường hợp bị cấm: Không thuộc trường hợp tại khoản 3 Điều 19 Luật Cán bộ, công chức 2025 hoặc không trong thời gian xử lý kỷ luật. Cán bộ cũng không trong thời hạn thi hành quyết định kỷ luật theo quy định của Đảng, pháp luật.
Điều kiện nâng ngạch chuyên viên chính sau khi chuyển ngạch
Sau khi chuyển từ viên chức sang công chức, cán bộ cần đáp ứng các điều kiện nhất định để được xét ngạch chuyên viên chính. Cụ thể, theo khoản 5 Điều 6 Thông tư 2/2021/TT-BNV (sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 06/2022/TT-BNV, các yêu cầu bao gồm:
- Thời gian giữ ngạch: Có thời gian giữ ngạch chuyên viên và tương đương từ đủ 09 năm trở lên (không kể thời gian tập sự, thử việc).
- Thời hạn tính ngạch chuyên viên: Trường hợp có thời gian tương đương, thời gian giữ ngạch chuyên viên tối thiểu phải đủ 12 tháng tính đến ngày nộp hồ sơ.
- Thành tích cụ thể: Đã tham gia xây dựng, thẩm định ít nhất 01 văn bản quy phạm pháp luật hoặc đề tài nghiên cứu khoa học từ cấp cơ sở trở lên. Các sản phẩm này phải được cấp có thẩm quyền giao chủ trì, xây dựng và đã được ban hành hoặc nghiệm thu.
Hướng dẫn kinh nghiệm ôn thi, làm bài chuyên viên chính
Để chuẩn bị tốt nhất cho kỳ thi nâng ngạch chuyên viên chính, việc nắm vững các tài liệu ôn tập là vô cùng quan trọng. Bạn có thể tham khảo thêm về các Tài liệu thi chuyên viên chính cần thiết để bổ sung kiến thức.
Trên đây là toàn bộ giải đáp cho thắc mắc “Viên chức có được thi chuyên viên chính không?”. Hy vọng các nội dung do Liên Việt tổng hợp đã giúp bạn hiểu rõ các điều kiện và cơ chế thi hành. Chúc quý anh chị viên chức luôn thành công và sớm đạt được nấc thang sự nghiệp mong muốn!
